چكيده

هویت ملی از موضوعات محوری است و راه‌های ایجاد وفاق و همدلی، انسجام و همبستگی اجتماعی و استمرار در فرایندهای تعلق و هویت‌یابی از مهم‌ترین دغدغه‌های سیاست‌گذاری به شمار می‌رود. شناسایی مبانی هویت‌بخش و همبستگی ساز،‌ روش‌های ایجاد احساس تعلق، تعهد و وفاداری به جامعه، چگونگی استمرار و رفع موانع تحقق و تداوم آن ضرورتی انکارناپذیر است.

مؤسسه مطالعات ملی، با سابقه چندین دهه فعالیت و حضور مستمر علمی در مسائل و مباحث مربوط به هویت و هویت ملی، بر آن شد تا برای کمک به برنامه‌ریزان و تصمیم‌سازان کشور در حوزه سیاست‌گذاری تنوع فرهنگی، پیمایشی را در سطح ملی انجام دهد. بر این اساس، پژوهشی با عنوان «سنجش هویت جمعی ایرانیان» با حجم نمونه 15034 نفر از افراد 18 الی 65 ساله در سطح کشور (31 استان) در دی و بهمن 1393 انجام گرفت. یکی از متغیرهای این سنجش «دین‌داری»، در چهار بعد شناختی، اعتقادی، عاطفی و مناسکی بود. در مقاله حاضر به توصیف نتایج سنجش این بعد از هویت جمعی ایرانیان پرداخته‌ شده است.

سؤال‌های تحقیق عبارت‌اند از: کم و کیف متغیر دین‌داری نزد شهروندان ایرانی چگونه است؟ و کدام‌یک از ابعاد متغیر دین‌داری نزد شهروندان ایرانی رجحان و برجستگی بیشتری دارد؟ نتایج تحقیق نشان می‌دهد که گرایش دینی و دین‌داری در جامعه ایران بالا است و در میان چهار بعد دین‌داری به ترتیب؛ بعد شناختی، بعد اعتقادی، بعد عاطفی و بعد مناسکی دارای اولویت و اهمیت است.

 

كليد واژه‌ها: هویت جمعی ایرانیان، هویت ملی، دین، دین‌داری.

 

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

مؤسسه مطالعات ملی پژوهشی با عنوان «سنجش هویت جمعی ایرانیان» در دی و بهمن 1393، با حجم نمونه 15034 در سطح کشور (31 استان) از افراد 18 الی 65 ساله انجام داد. متغيّر «همبستگی اجتماعی»، یکی از متغيّرهاي اصلي را در اين سنجش تشكيل مي‌دهد؛ که پژوهش حاضر به نتایج سنجش این بعد مهم از هویت جمعی ایرانیان و توصیف آن می‌پردازد. هدف این پژوهش بررسی این مسأله است که ایرانیان به بعد همبستگی اجتماعی خود چقدر گرایش دارند و ترجیحات هویتی آنها بیشتر متمایل به کدام هویت است. سؤالات مهم تحقیق عبارتند از: كم و كيّف متغیّر همبستگی اجتماعی و انسجام جمعي عام نزد شهروندان ايراني چگونه است؟ و كدام يك از ابعاد متغیّر همبستگی اجتماعی (احساس دوستي، احساس غرور و تعهد ملی و عام‌گرايي) نزد شهروندان ايراني رجحان و برجستگي بيشتري دارد؟ نتایج تحقیق گویای این است که در میان مؤلفه‌های سنجش همبستگی اجتماعی احساس تعهد ملی نسبت به سرنوشت کشور، افتخار به ایرانی بودن و حفظ جمهوری اسلامی و احساس دوستی به ترتیب بیشترین نقش و سهم را دارند. در مجموع مؤلفه‌های همبستگی اجتماعی بالا هستند.

 

كليد واژه‌ها: هویت ملی، همبستگی اجتماعی، عام‌گرایی، احساس دوستی، تعهد ملی


 

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

ورزش از یک‌سو بستری برای ساخت، گسترش و نفوذ هویت ملی بوده است و از سوی دیگر این دولت‌ها و جنبش‌های هویت‌طلب بودند که به تقویت، گسترش و نفوذ ورزش مدرن کمک کردند. در این پژوهش با هدف بررسی نقش ورزش در فرآیند شکل‌گیری هویت ملی و در پاسخ به سؤال اصلی تحقیق، مبنی بر چگونگی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری هویت ملی بر ورزش در ایران، با 28 نفر از کارشناسان، استادان دانشگاهی و ورزشکاران از منظر مفاهیمی همچون غرور ملی، تحکیم ایدئولوژی، تبلیغات سیاسی مصاحبه عمیق انجام گرفت؛ سپس با استفاده از روش‌شناسی کیفی و با تفسیر معنایی پاسخ مشارکت‌کنندگان از طریق استخراج مفاهیم اقدام به ساخت سیر داستانی مفاهیم کرده و با تفکیک عوامل زمینه‌ای، همسو و دخیل در ساختار مذکور، یک مدل نظری از رابطه هویت ملی و ورزش ارائه شد.

نتیجه‌ی تحقیق نشان می‌دهد ورزش می‌تواند همبستگی ملی را تقویت کند و با ایجاد غرور ملی و گره زدن علایق گروه‌های مختلف جامعه باعث همبستگی و وفاق در داخل کشور و قدرت‌نمایی در عرصه بین‌الملل شود.

 

كليد واژه‌ها: ورزش، هویت، هویت ملی، همبستگی ملی

اطلاعات بیشتر

 چكيده

برخلاف دوره مدرن اولیه که «خود» در سطح دولت ملت‌ها تثبیت و هویت‌یابی می‌شد؛ امروزه جهانی‌شدن و قلمروزدایی شدن به نوعی سیالیت هویت‌یابی اجتماعی انجامیده است. درا ین وضعیت یکی از مهم‌ترین چالش‌های علمی و سیاست‌گذاری بحث نسبت و رابطه‌ی هویت‌یابی‌های اجتماعی ملی و جهانی و میزان تعلق و تعهد به آنان است.

پژوهش حاضر با روش کمی و پیمایشی، برجستگی مؤلفه‌ها و همبستگیِ هویت‌های ملی و جهانی را بین 400 نفر از دانشجویان لُر دانشگاه یاسوج بررسی کرده است. روش نمونه‌گیری، روش چند مرحله‌ای طبقه‌ای بوده است. براساس نتایج تحقیق، پاسخگویان، ادبیات و اشعار ملی، و سبک پوشش غربی را برجسته‌ترین مؤلفه‌های هویت‌های ملی و جهانی دانسته‌اند. آنها بیشترین تعهد و تعلقِ خاطر را به ترتیب، به هویت ملی و جهانی داشته‌اند. براساس نتایج تحقیق می‌توان گفت اگر هویت‌ها را متشکل از عناصر متعددی در نظر بگیریم، پاسخگویان در انتخاب هر یک از عناصر مربوط به هویت‌های ملی و جهانی «گزینشی» عمل می‌کنند و رابطه‌ی بین انواع هویت‌ها از نوع تضاد یا همنشینی نیست. در مقابل، اگر هویت‌ها را به‌عنوان کلیت‌های یکپارچه و منسجم در نظر بگیریم، رابطه‌ی بین آنها از نوع رابطه‌ی تضاد و قدرت/ مقاومت است.

 كليد واژه‌ها: برجستگی هویتی، هویت ملی، هویت جهانی، دانشجویان لُر 

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

هویت ملی بالاترین سطح هویت جمعی است که رابطه انسان با کشورش را نشان می‌دهد. فرآیند پاسخگویی آگاهانه یک ملت به پرسش‌هایی از خود و به مفهوم احساس تعلق به اجتماع ملی و تفاوت با دیگران و موجب وحدت و انسجام یک جامعه می‌شود. این نوشتار به بررسی برخی از ابعاد هویت ملی می‌پردازد. روش این پژوهش پیمایشی و با استفاده از تکنیک پرسش‌نامه است. جامعه آماری پژوهش را جوانان گروه سنی 15-29 ساله ساکن در دو شهر ایلام و کرمانشاه تشکیل می‌دهد که 800 نفر از آنان به‌عنوان نمونه آماری با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در گرایش به هویت ملی افراد ساکن در کرمانشاه گرایش بیشتری را نشان داده‌اند، هم‌چنین میان گرایش به هویت ملی با جنسیت و وضعیت تأهل رابطه‌ی معناداری وجود دارد؛ درحالی‌که با سن و تحصیلات پاسخگویان رابطه معناداری وجود ندارد

كليد واژه‌ها: هویت، هویت ملی، مؤلفه‌های هویت ملی، جوانان

 

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

طراحی گرافیکی پوسترها و عکس‌ها در عرصه انتخابات اهمیت به سزایی دارد. از این ابزار برای جلب‌توجه مخاطبان استفاده می‌شود ازجمله مواردی که نامزدان انتخابات به آن می‌پردازند، بهره‌گیری از عناصر هویت ملی است، درواقع تغییر در ذائقه فرهنگی مخاطبان به واسطه استفاده از مؤلفه‌های هویت ملی در پوسترهای انتخابی ممکن می‌شود. لذا، پژوهش حاضر کوششی به ‌منظور آشکار ساختن اهمیت طراحی گرافیک پوستر انتخاباتی شهر شیراز در نشان دادن هویت ملی است. جامعه‌ی آماری پژوهش پوسترهای انتخاباتی شورای شهر شیراز در سال 1396 بودند که با روش تحلیل کیفی متن و به کمک فن نشانه‌شناسی لایه‌ای تحلیل شدند (200 اثر). درمجموع، ابعادی همچون ابعاد اجتماعی، مذهبی و فرهنگی در طراحی گرافیک پوسترهای انتخاباتی شهر شیراز به منظور بازنمایی مؤلفه‌های هویت ملی بیشترین کاربرد را دارند. بانوان نیز بیشتر جنبه‌های شخصی نظیر پوشش را نسبت به ابعاد هویت ملی مورد استفاده قرار داده‌اند.

 كليد واژه‌ها: هویت ملی، پوستر تبلیغاتی، شیراز، انتخابات شورای شهر

اطلاعات بیشتر

چكيده

هویت یکی از ابتدایی‌ترین نیازهای بشری است. انسان‌ها به ‌محض شناخت خود به‌طور مستقیم در مواجهه با این موضوع قرار می‌گیرند؛ اما نکته حائز توجه، تأثیرات وضعیت محیطی بر تغییرات هویتی است، مؤلفه­های جمعی و فردی بر شکل‌گیری هویت نقش ویژه‌ای دارند. رسانه‌ها امروزه بیش ‌از پیش نقش پررنگی پیدا کرده‌اند، امروز رسانه‌ها نقش بارزی در تشکیل «ما» در جوامع دارند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش رسانه‌های مجازی در گرایش به هویت‌های جمعی و انسجام اجتماعی انجام ‌شده است. این مقاله می‌کوشد تا به استناد یک پژوهش جامع ملی به این سؤال اصلی تحقیق یعنی بررسی دقیق تأثیرات استفاده از رسانه‌های مجازی بر هویت ملی پاسخ دهد و تغییرات بررسی شود؛ روش پژوهش پیمایشی بوده و پرسشنامه‌ها در سطح 31 استان کشور توزیع ‌شده‌اند. براساس پژوهش حاضر دسترسی به اینترنت رابطه مستقیم با سطح هویت ملی در فرد دارد، میزان استفاده از اینترنت نیز نشان می‌دهد که هرچه دسترسی به اینترنت افزایش می‌یابد مؤلفه‌های هویت ملی در فرد ضعیف‌تر می‌شوند، داشتن ایمیل یا وبلاگ شخصی و میزان استفاده از شبکه‌های مجازی نیز دو عامل دیگری هستند که مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، بنابراین بین میزان استفاده از رسانه‌های مجازی و هویت ملی رابطه تأثیرگذار وجدی وجود دارد.

 

كليد واژه‌ها: هویت ملی، ابعاد هویت، رسانه‌های مجازی، فضای مجازی.

اطلاعات بیشتر

چكيده

در روزگار کنونی که انبوه اطلاعات گوناگون از دروازه‌های اطلاعاتی مختلف ورود می‌کند؛ اوّلین جامعه‌ی رسمی آموزشی برای کودکان، مدرسه و کتاب‌های درسی است. آموزش کودکان برای شناخت هویت و حفظ و ارتقای هویّت ملّی مهم است، زیرا کودکان سرمایه‌ها و آینده‏سازان کشور هستند. هدف این پژوهش بررسی مؤلفه‌های هویت‌ ملی با تأکید بر فرهنگ و میراث فرهنگی در متون درسی کتاب «فارسی بخوانیم» دوره اوّل ابتدایی است. روش پژوهش، توصیفی و از نوع تحلیل محتوا است. جامعه‌ی آماری این تحقیق متون کتاب‌های «فارسی ‌بخوانیم» دوره اوّل ابتدایی (پایه اوّل تا سوم) آموزش و پرورش سال 1394-1393 است و داده‌های تحقیق با بهره‌گیری از آمار توصیفی تحلیل شده‌اند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد میزان توجه متون کتاب فارسی به مؤلفه‌ی هویّت ملّی در سه پایه‌ی بررسی شده یکسان نیست و بیشترین فراوانی این مؤلفه را پایه اوّل دبستان به خود اختصاص داده؛ درحالی‌که در کتاب فارسی پایه سوم ابتدایی، با این که کودک تسلّط بیشتری بر خواندن و نوشتن دارد و قدرت تحلیل و استنباط او نسبت به سال اوّل بیشتر شده، توجّه به مضامین مرتبط با هویّت ملّی تقلیل یافته است. هم‌چنین یافته‏های این پژوهش در بررسی میزان فراوانی شاخص‏های فرهنگ و میراث فرهنگی در کتاب‏های یاد شده حاکی از این است که از مؤلفه‌ی آشنایی با فرهنگ و روش زندگی اسلامی بیش از سایر شاخص‏ها در متون استفاده شده است.

 

كليد واژه‌ها: هویت‌ ملی، فرهنگ و میراث فرهنگی، کودکان، دوره اوّل ابتدایی.

اطلاعات بیشتر

چكيده

حمله‌ی مغول به ایران از مهم‌ترین اتفاقات این سرزمین است. در پی این حمله هویت ایرانی به طور جدی تهدید شد؛ به طوری که عناصر اصلی هویت ایرانی آسیب دید و بعضی از آن از میان رفت. هویت ایرانی در پی این تهدید، به بازسازی خود پرداخت و کوشید از زیر فشار و تهدید مغولان نجات یابد؛ نویسندگان متون ادبی ـ تاریخی آن دوران بخشی از این کار را انجام دادند. متون ادبی ـ تاریخی عصر ایلخانی علاوه بر آن‌که منابع دست اول تاریخی آن روزگار هستند، و ارزش ادبی قابل توجهی دارند، تأثیر مهمی در بازسازی هویت ایرانی داشتند؛ چنان‌که ایلخانان پس از مدتی هویت ایرانی را تقویت ویران‌گری‌های گذشته را جبران کردند.

در این نوشتار براساس چهار مؤلفه‌ی مهم هویت ایرانی در آن دوران از جمله: آثار تمدنی، پادشاهی، دین اسلام و زبان و ادب فارسی، تأثیر مخرب حمله‌ی مغول بر هویت ایرانی بررسی و سپس تأثیر مثبت این مؤلفه‌ها بر هویت ایرانی در این متون واکاوی می‌شود. یافته پژوهش ناظر بر این است که این متون از طریق مؤلفه‌های چهارگانه، در احیای هویت ایرانی مؤثر بوده‌اند.

 

كليد واژه‌ها: هویت ملی، احیای هویت ایرانی، دوره‌ی ایلخانی، عطاملک جوینی، رشیدالدین فضل‌الله

اطلاعات بیشتر

     |    |    | |  

 | | | |

ورود به سامانه