چكيده

آثار هنری علاوه بر ویژگی‌های زیباشناختی، بازتاب‌دهنده‌ی مناسبات اجتماعی ـ فرهنگی بستر تولیدکننده‌ی خود هستند. یکی از مسائلی که می‌توان بامطالعه‌ی آثار هنری دوره‌های مختلف به آن دست‌ یافت، مفهوم هویت است. از آنجا که در تعریف مفهوم هویت باید به حضور خود در برابر دیگری توجه داشت؛ در حوزه نشانه‌شناسی فرهنگی نیز برای مطالعه‌ی هر فرهنگ، در تقابل با فرهنگ‌های دیگر آن‌را بررسی می‌کنند. با توجه به این همسانی نظری در این دو حوزه، مقاله‌ی حاضر کوشیده است تا با استفاده از رویکرد سپهر نشانه‌ای مسأله‌ی هویت آثار هنری دوره‌ی صفویه در تقابل با حکومت عثمانیان را بررسی کند. برای نیل به این مقصود با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکردی نشانه‌شناختی، فضای فرهنگی ـ سیاسی میان صفویان و عثمانیان ترسیم ‌شده و مسأله هویت در چند اثر هنری که از ایران وارد فضای نشانه‌ای عثمانیان شده است، به‌عنوان نمونه موردی تحلیل شد.

نتایج این پژوهش نشان داد با توجه به اهمیت مفهوم دیگری در مسأله هویت و تقابل مذهبی میان صفویان و عثمانیان، آثار هنری که در ایران دوره‌ی صفویه تولید شده و به فضای نشانه‌ای حکومت عثمانی وارد شده‌اند، چه آثاری که مورد جذب قرار گرفته و چه آثاری که طرد شده‌اند، همگی مؤلفه‌های هویتی را در خود بازتاب داده‌اند.

 

كليد واژه‌ها: هویت، هویت شیعی، هنر دوره‌ی صفویه، سپهر نشانه‌ای

 

اطلاعات بیشتر

چكيده

دوره پهلوی از طرفی به مظاهر مدرنی که در غرب در حال اتفاق افتادن بود علاقه‌مند بود و از طرفی دولت تمایل به توسعه علاقه‌مندی‌های ملی‌گرایی در کشور داشت و از طرف دیگر نیز مردم علاقه‌مند به ترک سنت‌های خود نبودند. چگونگی تأثیر کارهای معماران خارجی دعوت شده به ایران توسط دولت در این دوره بر هویت معماری معاصر ایران سؤال اصلی این تحقیق است. در این مقاله ابتدا گذری بر جریان ملی گرایی، مدرنیته و نیز تأثیر آن بر معماری که در این دوره اتفاق افتاد خواهیم داشت و در ادامه نیز تأثیر معماری و معماران غربی مورد تحلیل قرار خواهد گرفت. با توجه به این‌که نیکولای مارکوف بناهای متعددی را در این دوره طراحی کرده و نیز در مدیریت عناصر سنت، مدرنیته و ملی‌گرایی در معماری به‌عنوان یک معمار خارجی تأثیرگذار بوده، معماری و کارهای وی به‌عنوان نمونه موردی در این پژوهش انتخاب شده است. این پژوهش از نوع کیفی ـ توصیفی بوده و از نظر نتیجه پژوهش کاربردی و منطق پژوهش نیز استنتاجی ـ قیاسی است. روش تحقیق در این پژوهش میدانی ـ کتابخانه ای است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که مارکوف با در نظر گرفتن بسترها و زمینه‌های موجود در جامعه و مطالعه نیازها، کمبودها، خواسته ها و الزامات جامعه در راستای نیل به تجددگرایی توانست تأثیر بسزایی بر انتقال سنت به مدرنیته در معماری دوره پهلوی اول داشته باشد.

 

كليد واژه‌ها: هویت، مدرنیته، معماری معاصر، نیکلای مارکوف، پهلوی اول.

اطلاعات بیشتر

چكيده

مؤلفه‌های هویت‌بخش انسانی در سه حوزه فرد ، محیط و تعامل بین این دو حوزه مورد بررسی و نظریه‌پردازی قرار گرفته است. محیط/ مکان/ سرزمین به‌عنوان یک مؤلفه مهم در هویت‌بخشی فردی و اجتماعی ـ ملی، عامل مؤثری است که از دیرباز در برساختن هویت فردی و اجتماعی تأثیرگذار بوده است. این مقاله بر مبنای نظریه حس مکان و تأثیر آن بر هویت‌بخشی اجتماعی ـ ملی، با روش تحلیل تاریخی بر آن است که میزان و کیفیت آگاهی ایرانیان از حس مکان و چگونگی تداوم آن را بررسی کند. یافته‌های پژوهش آن است ایرانیان ساکنان کشوری بوده‌اند که دارای سرحدات مشخصی است و آنان همواره ایران را در موقعیت کانونی و دیگر سرزمین‌ها را در موقعیت حاشیه‌ای ترسیم و توصیف کرده‌اند و به این ترتیب آنان «حس مکانی» نیرومندی نسبت به سرزمین ایران داشته‌اند و این حس مکانی در تداوم هویت ایرانی به نحو بارزی ایفای نقش کرده است.

 

كليد واژه‌ها: هویت، جغرافیا، حس مکان، ایران، ایرانشهر.

 

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

مفهوم هويت، عناصر و مقوله‌هاي گوناگوني را دربرمي‌گيرد و هنرهاي سنتي همواره يكي از بسترهاي شناخت هويت ايراني بوده است. معماری سنتی به‌عنوان محسوس‌ترین و قابل درک‌ترین بخش از هنر ایرانی در ساحت عناصر و ساختارهای فیزیکی گوناگونی به منصه ظهور رسیده كه به‌عنوان عناصر هويت‌بخش بر «روح مکان» معماری ایرانی اثرگذار بوده‌اند. یکی از این عناصر به‌صورت نماد تصويري و مفهومی در قالب «هندسه مقدس» ظهور می‌کند. «هندسه مقدس» به‌عنوان برترین صورت نمادین در قالبی مادی به بهترین وجه در ساختار معماری سنتی ظاهر شده و هویت معماری را تحت تأثیر قرار داده است. حال این سؤال مطرح می‌شود که تزئینات هندسی چه نقشی در هویت‌سازی معماری سنتی ایران در دوره اسلامی دارند؟ و چه مفاهیم و صورت‌هایی در هندسه مقدس، عوامل هویت‌ساز معماری سنتی محسوب می‌شوند؟ اين تحقیق بر مبنای پژوهش تفسیری و به روش کیفی جهت ارائه مدلی برای ترسیم نسبت میان هندسه مقدس و مؤلفه‌های هویت‌ساز آن انجام شده است. در نهایت این نتیجه حاصل شد که حضور اشکال هندسی در تزئینات معماری سنتی به مثابه زبان نمادینی عمل می‌کنند که با بیانی مفهومی، تجربه زیبایی‌شناسانه‌ی خاصی از مکان را در اختیار انسان قرار می‌دهند. «این‌همانی» حاصله از این تجربه زمینه‌ساز هویتی معنادار برای معماری سنتی بوده است. بدین‌معنا که همخوانی هندسه مقدس با هویت انسان موجب تداوم ارتباط میان انسان و مکان می‌شود، مکانی که هویتش با هویت معنایی انسان سازگار است؛ به طوری‌که شاخصه‌های کالبدی، عملکردی و معنایی هندسه مقدس حامل پیام و معنایی می‌شود که به هویت معماری سنتی معنا می‌بخشد.

 

كليد واژه‌ها: هویت،نقوش هندسی، هندسه مقدس، معماری سنتی

اطلاعات بیشتر

چكيده

رادیکالیسم به‌عنوان عارضه‌ای در مواجهه با دستاوردهای بنیاد افکن مدرنیسم در عصر حاضر تلقي مي‌شود که گاه منجر به پناه جستن گروه‌های رادیکال به شیوه‌های تروریستی و تلاش برای تحقق آرمانشهر برآمده از دوران سلف صالح شده است. در راستای فهم اين پديده، سؤال اصلي مقاله اين است آیا می‌توان این گروه‌ها را در رسته جریان‌های پسامدرن قرار داد یا بنا به نظرات رایج، متعلق به عصر مدرن و یا حتی برآمده از نظم سنتی هستند؟ این تحقیق با روشي توصیفی تحليلي، در ضمن مطالعه‌ای اسنادی ملهم از دیدگاه‌های والتر لاکوئر و شانتال موفه نشان مي‌دهد كه در تبیین افراطی‌گری کنونی، قالب‌های تنگ مدرن نارسا بوده و مهم‌تر ازآن خود آنها برآمده از استلزامات دنیای مدرن هستند، طوری که حتی احیای خلافت در رادیکالیسم دینی از منظر مؤمنانِ بدان، وسیله‌ای برای هدف غایی تغییر نظم جهانی مدرن است، و از آنجا که پدیده‌های تندروانه فعلي پدیده‌هایی هویتی، دگرساز و غیريت‌پرور هستند که با دشمن‌سازی و با برداشتی دیگرگونه از هویت، در صدد تعریف و اثبات خویش از راه‌های خشونت‌آمیز برآمده‌اند، بنابراین تحلیل رادیکالیسم تکفیری در دامان پست‌مدرنیسم قابل فهم‌تر است.

 

كليد واژه‌ها: رادیکالیسم، پسامدرنیسم، هویت، جهانی‌شدن، اسلام تکفیری

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

در میان لایه‏های هویتی متعدد، شاهنامه فردوسی عاملی برجسته در تعریف هویت ملی ایرانیان است. در واقع به لحاظ زمانی، تداوم هویت اجتماعی مستلزم داشتن گذشته‌ای معنادار است و این گذشته در شاهنامه آن‌چنان آشکار است که گویی در زمان کنونی قرائت می‏شود. بر همین اساس شاهنامه را خودآگاه جمعی هویت ایرانی می‏نامند. این خودآگاهی به عنوان یک «ما» در مقابل «دیگری» به عنوان غیر نمود یافته است. هدف اصلی این مقاله پرداختن به نحوه‌ی فرآیند غیریت‏سازانه نسبت به دیگری در شاهنامه و انعکاس این فرآیند در نوع رابطه میان خود و دیگری است. یافته‏های این پژوهش براساس نظریه لاکلائو و موفه، حاکی از آن است که این غیریت‏سازی به‌صورت مطلق سیاه و سفید نبوده بلکه بیشتر ماهیت خاکستری دارد و در نتیجه دیگری هرگز به طور کامل در دام طرد، تقابل و تنازع قرار نمی‏گیرد.

 

كليد واژه‌ها: هویت، شاهنامه فردوسی، غیریت‏سازی، لاکلائو و موفه

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

ورزش از یک‌سو بستری برای ساخت، گسترش و نفوذ هویت ملی بوده است و از سوی دیگر این دولت‌ها و جنبش‌های هویت‌طلب بودند که به تقویت، گسترش و نفوذ ورزش مدرن کمک کردند. در این پژوهش با هدف بررسی نقش ورزش در فرآیند شکل‌گیری هویت ملی و در پاسخ به سؤال اصلی تحقیق، مبنی بر چگونگی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری هویت ملی بر ورزش در ایران، با 28 نفر از کارشناسان، استادان دانشگاهی و ورزشکاران از منظر مفاهیمی همچون غرور ملی، تحکیم ایدئولوژی، تبلیغات سیاسی مصاحبه عمیق انجام گرفت؛ سپس با استفاده از روش‌شناسی کیفی و با تفسیر معنایی پاسخ مشارکت‌کنندگان از طریق استخراج مفاهیم اقدام به ساخت سیر داستانی مفاهیم کرده و با تفکیک عوامل زمینه‌ای، همسو و دخیل در ساختار مذکور، یک مدل نظری از رابطه هویت ملی و ورزش ارائه شد.

نتیجه‌ی تحقیق نشان می‌دهد ورزش می‌تواند همبستگی ملی را تقویت کند و با ایجاد غرور ملی و گره زدن علایق گروه‌های مختلف جامعه باعث همبستگی و وفاق در داخل کشور و قدرت‌نمایی در عرصه بین‌الملل شود.

 

كليد واژه‌ها: ورزش، هویت، هویت ملی، همبستگی ملی

اطلاعات بیشتر

 

چكيده

هویت ملی بالاترین سطح هویت جمعی است که رابطه انسان با کشورش را نشان می‌دهد. فرآیند پاسخگویی آگاهانه یک ملت به پرسش‌هایی از خود و به مفهوم احساس تعلق به اجتماع ملی و تفاوت با دیگران و موجب وحدت و انسجام یک جامعه می‌شود. این نوشتار به بررسی برخی از ابعاد هویت ملی می‌پردازد. روش این پژوهش پیمایشی و با استفاده از تکنیک پرسش‌نامه است. جامعه آماری پژوهش را جوانان گروه سنی 15-29 ساله ساکن در دو شهر ایلام و کرمانشاه تشکیل می‌دهد که 800 نفر از آنان به‌عنوان نمونه آماری با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در گرایش به هویت ملی افراد ساکن در کرمانشاه گرایش بیشتری را نشان داده‌اند، هم‌چنین میان گرایش به هویت ملی با جنسیت و وضعیت تأهل رابطه‌ی معناداری وجود دارد؛ درحالی‌که با سن و تحصیلات پاسخگویان رابطه معناداری وجود ندارد

كليد واژه‌ها: هویت، هویت ملی، مؤلفه‌های هویت ملی، جوانان

 

اطلاعات بیشتر

صفحه1 از2

     |    |    | |  

 | | | |

ورود به سامانه